7 cách khắc phục táo bón cho trẻ sơ sinh

Táo bón ở trẻ sơ sinh có nguy hiểm không?

Táo bón ở trẻ sơ sinh có nguy hiểm không?

Bé sơ sinh 2-3 ngày mới đi đại tiện một lần, phân cứng, mỗi lần đi bé quằn quại và khóc. Đó là dấu hiệu bé bị táo bón. Mẹ lo lắng táo bón ở trẻ sơ sinh có nguy hiểm không. Bài viết dưới đây sẽ trả lời cho mẹ biết khi nào táo bón gây nguy hiểm ở trẻ sơ sinh và hướng dẫn mẹ cách khắc phục.

1. Dấu hiệu trẻ bị táo bón

Hiện tượng táo bón ở trẻ sơ sinh tuy không phổ biến nhưng đôi khi bé vẫn gặp phải. Một số dấu hiệu cho thấy bé đang bị táo bón gồm:

- Đi đại tiện không thường xuyên, tần suất ít hơn bình thường: Đối với trẻ chỉ bú sữa mẹ, bé thường đi đại tiện 2-3 ngày/lần. Trẻ uống sữa công thức thường 1 ngày/lần hoặc cách ngày là bình thường. Nếu bé đi đại tiện ít hơn 3 lần/tuần thì có thể đó là một triệu chứng của táo bón ở trẻ.

- Phân khô cứng, vón cục: Thường thì trẻ sơ sinh chưa ăn dặm, phân sẽ rất mềm, gần giống như độ sệt của bơ đậu phộng hoặc thậm chí lỏng hơn. Nên nếu trẻ bị táo bón sẽ có hiện tượng phân cứng hoặc sệt như đất sét.

- Khó đi, mỗi lần đi tiêu bé quằn quại, khóc: Do phân cứng khó đi nên bé thường khó chịu khi đi đại tiện.

- Bụng cứng: Sờ bụng bé có thể thấy cứng, chắc hơn bình thường do khó tiêu.

- Chán ăn, bỏ bú: Do khó tiêu dẫn đến khó chịu nên bé thường ít đói, ít bú hơn bình thường. 

Dấu hiệu táo bón ở trẻ sơ sinh thay đổi tùy theo độ tuổi và chế độ ăn uống của trẻ. Phân cứng là dấu hiệu rõ ràng nhất của chứng táo bón ở trẻ sơ sinh. Nếu như bé nhà bạn đang mắc các dấu hiệu như trên, có thể bé đã bị táo bón. Nhưng do đâu bé bị táo bón, hãy theo dõi phần dưới đây để xác định chính xác nguyên nhân.

Đi đại tiện khó khăn, phân cứng là biểu hiện rõ nhất khi trẻ sơ sinh bị táo bón

Đi đại tiện khó khăn, phân cứng là biểu hiện rõ nhất khi trẻ sơ sinh bị táo bón

2. Nguyên nhân táo bón ở trẻ sơ sinh

Nguyên nhân trẻ bị táo bón chủ yếu do chế độ ăn uống hoặc do dùng thuốc. Dưới đây là những nguyên nhân thường gặp gây táo bón ở trẻ sơ sinh.

- Bú sữa mẹ không đủ:

+ Táo bón có thể do thiếu chất lỏng. Thiếu chất lỏng có thể khiến phân của bé cứng hơn và khó đẩy ra ngoài hơn. Đối với trẻ sơ sinh, bú không đủ sẽ gây thiếu chất lỏng. 

+ Hơn nữa, thành phần sữa mẹ có chứa hormone motilin. Tác dụng của nó giúp tăng nhu động ruột, giúp phân di chuyển dễ dàng hơn. Trẻ sơ sinh nếu thiếu sữa mẹ thì nhu động ruột kém, phân khó đi.

- Mất nước: 

+ Sốt, mọc răng, cảm lạnh, viêm tai giữa… có thể là nguyên nhân dẫn đến mất nước ở trẻ.

+ Mất nước, lượng chất lỏng giảm sẽ dẫn đến phân khô, cứng, khó đẩy ra ngoài.

- Sử dụng thuốc:

Do hệ tiêu hóa của trẻ chưa được hoàn thiện, nên dùng nhiều loại thuốc như kháng sinh, chống viêm...cũng có thể gây táo bón ở trẻ.

- Thay đổi chế độ ăn uống:

Bé bị táo bón khi bắt đầu uống sữa công thức hoặc ăn thực phẩm chế biến sẵn là điều khá phổ biến. Vì sữa công thức và thực phẩm khác đều khó tiêu hơn sữa mẹ. Hơn nữa cơ thể bé đang học cách đối phó với việc tiêu hóa những thứ mới.

- Thiếu chất xơ: 

Đối với trẻ đã ăn dặm, ăn nhiều đạm và ít chất xơ sẽ gây tình trạng táo bón. Chất xơ có tác dụng giữ nước ở ruột già, giúp quá trình tiêu hóa thức ăn tốt hơn.

Nguyên nhân táo bón thông thường sẽ đến từ chế độ ăn uống của bé. Vì vậy, mẹ nên chú ý để tình trạng táo bón của bé nhanh được cải thiện. Bởi vì nếu tình trạng táo báo kéo dài ở trẻ sơ sinh thì có thể gây nhiều biến chứng nguy hiểm. Nguy hiểm thế nào thì sẽ được giải thích rõ ở phần dưới đây.

3. Táo bón ở trẻ sơ sinh có nguy hiểm không?

Táo bón ban đầu có thể chưa gây nguy hiểm gì cho trẻ, nếu mẹ khắc phục ngay thì tình trạng sẽ cải thiện dần dần. Tuy nhiên trong một vài trường hợp, táo bón ở trẻ kéo dài sẽ gây một số biến chứng nguy hiểm như:

- Suy dinh dưỡng, kém phát triển: Do táo bón kéo dài có thể gây biếng ăn, kém hấp thu ở trẻ dẫn đến suy dinh dưỡng, kém phát triển về trí tuệ.

- Các bệnh đường tiêu hóa: Rối loạn tiêu hóa, bệnh đại tràng, bệnh đường ruột,... là những bệnh có thể mắc nếu bé bị táo bón kéo dài.

- Nứt hậu môn: Do phân khô, khó đi, bé phải mót rặn nên có thể dẫn đến tổn thương vùng hậu môn khi tình trạng táo bón kéo dài.

Nếu bé xuất hiện một số triệu chứng dưới đây, mẹ cần đưa bé đến gặp bác sĩ để đưa ra biện pháp điều trị kịp thời:

- Xuất hiện máu trong phân.

- Bé quấy khóc, cáu kỉnh nhiều.

- Xuất hiện tình trạng đau bụng ở trẻ.

- Mặc dù mẹ đã dùng các biện pháp khắc phục tại nhà nhưng tình trạng không thuyên giảm.

Táo bón ở trẻ tuy ban đầu chưa gây nguy hiểm đến trẻ. Tuy nhiên, Nó lại ảnh hưởng đến sức khỏe và sự phát triển của trẻ. Vậy nên, mẹ nên có biện pháp khắc phục tại nhà nếu trẻ xuất hiện bất cứ triệu chứng nào của táo bón. Phần dưới đây sẽ gợi ý cho mẹ những biện pháp áp dụng tại nhà khi trẻ bị táo bón.

4. 7 cách khắc phục táo bón tại nhà mẹ nên biết

4.1 Tắm nước ấm

Tắm nước ấm cho trẻ có thể làm giãn cơ bụng, giãn các mạch máu, đặc biệt là đường tiêu hóa. Nhờ đó, hỗ trợ quá trình tiêu hóa, hấp thu được diễn ra nhanh hơn. Hơn nữa, tắm nước ấm cũng có tác dụng giúp bé thư giãn, giảm khó chịu do táo bón gây ra.

Tắm nước ấm giúp giảm khó chịu do táo bón gây ra

Tắm nước ấm giúp giảm khó chịu do táo bón gây ra

4.2 Giúp trẻ vận động, tập luyện

Ở người lớn, vận động, tập luyện sẽ giúp kích thích nhu động ruột, quá trình tiêu hóa diễn ra thuận lợi hơn. Đối với trẻ em đặc biệt là trẻ sơ sinh, chưa thể tự vận động. Vậy nên mẹ có thể giúp bé thực hiện các bài tập đơn giản:

- Bước 1: Đặt trẻ nằm ngửa, thoải mái không quấn chăn quanh người.

- Bước 2: Nhẹ nhàng di chuyển chân của bé như chuyển động của xe đạp. Thực hiện vài nhịp, nghỉ vài nhịp.

Thực hiện bài tập này có thể giúp ruột hoạt động và giảm táo bón ở trẻ. Hoặc bình thường, mẹ có thể giúp bé tập luyện để hỗ trợ sự phát triển toàn diện ở trẻ.

4.3 Bổ sung nước

Sữa mẹ hoặc sữa công thức thường đã bổ sung đủ nước và các chất dinh dưỡng cho trẻ sơ sinh.

Tuy nhiên, trẻ sơ sinh bị táo bón có thể được bổ sung một lượng nhỏ chất lỏng. Có thể là nước sôi để nguội hoặc nước hoa quả đối với trẻ trên 2-4 tháng tuổi. 

Bổ sung 60-120ml nước, nước ép táo, nước ép lê ngoài các bữa ăn sẽ giúp nhuận tràng vì chứa sorbitol trong thành phần.

Lưu ý: không nên cho trẻ sơ sinh uống nước, nước hoa quả sớm trước 2 tháng tuổi và không cho trẻ uống quá nhiều.

4.4 Thay đổi chế độ ăn uống

Chế độ ăn uống là rất quan trọng hỗ trợ điều trị táo bón ở trẻ

Chế độ ăn uống là rất quan trọng hỗ trợ điều trị táo bón ở trẻ

Chế độ ăn có ảnh hưởng đến quá trình tiêu hóa nên thay đổi chế độ ăn có thể giúp giảm táo bón. Thay đổi thế nào thì còn phụ thuộc vào độ tuổi của bé.

Khi nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ, chế độ ăn của mẹ có ảnh hưởng đến tình trạng táo bón ở trẻ. Vì vậy, mẹ có thể loại bỏ một số loại thực phẩm, chẳng hạn như sữa, đồ chiên rán,... khỏi chế độ ăn của mình. Để xác định đúng những thay đổi cần có trong chế độ ăn thì có thể mẹ cần thử và sai một vài lần.

Đối với trẻ bú sữa công thức, mẹ có thể cho con thử một loại sữa công thức khác. Nếu một số thay đổi không tạo ra sự khác biệt thì việc tiếp tục thử các công thức khác không có tác dụng.

Nếu trẻ đã bắt đầu ăn dặm, mẹ nên bổ sung cho trẻ nhiều thức ăn giàu chất xơ vào khẩu phần ăn như: súp lơ, táo...

Nhiều loại trái cây và rau quả có hàm lượng chất xơ cao giúp kích thích tiêu hóa của ruột.  Những lựa chọn thực phẩm tốt cho trẻ bị táo bón bao gồm:

- Táo.

- Bông cải xanh.

- Ngũ cốc nguyên hạt như: bột yến mạch, bánh mì hoặc mì ống làm từ ngũ cốc nguyên hạt.

- Đào.

- Lê.

- Mận.

- Những thực phẩm này nên được chế biến, xay nhuyễn, mềm và ăn một lượng vừa phải theo khẩu phần ăn từng bé. Mẹ nên cho bé ăn 1 tuần 2-3 lần là đủ, không ăn quá nhiều.

4.5 Massage

Mẹ có thể áp dụng cách massage vùng bụng giúp tăng lưu lượng tuần hoàn, quá trình tiêu hóa, hấp thu diễn ra nhanh, giảm táo bón. Bao gồm các thao tác:

-  Dùng đầu ngón tay tạo chuyển động tròn trên bụng theo chiều kim đồng hồ.

-  Dùng các ngón tay  massage xung quanh rốn theo chiều kim đồng hồ.

- Giữ đầu gối và bàn chân của trẻ lại gần nhau và nhẹ nhàng đẩy bàn chân về phía bụng.

- Dùng mép ngón tay vuốt nhẹ nhàng từ khung xương sườn xuống dưới rốn.

Massage giúp bé tiêu hóa tốt, giảm táo bón

Massage giúp bé tiêu hóa tốt, giảm táo bón

4.6 Bổ sung sorbitol có nguồn gốc từ tự nhiên hỗ trợ tiêu hóa

Sorbitol có tác dụng hỗ trợ tiêu hóa, giúp nhuận tràng hơn. Trong tự nhiên, sorbitol có mặt ở một số loại trái cây. Mẹ ép nước trái cây cho bé uống vừa đủ để hỗ trợ điều trị táo bón.

Sau khi trẻ được 2–4 tháng tuổi, trẻ có thể uống một lượng nhỏ nước trái cây, chẳng hạn như nước ép mận hoặc táo nguyên chất. Chỉ khoảng nửa thìa cà phê là đủ. 

Mẹ nên bắt đầu cho trẻ uống nước trái cây khoảng 60-120 ml mỗi lần. Vì nếu quá nhiều đường trong nước trái cây, trẻ lại khó tiêu hóa. Sorbitol có trong nước trái cây giúp nhuận tràng, trị táo bón ở trẻ.

Tuy nhiên, mẹ nên hỏi ý kiến ​​bác sĩ khi bắt đầu cho trẻ uống nước hoa quả để an tâm hơn.

4.7 Đo nhiệt độ trực tràng

Khi trẻ bị táo bón, đo nhiệt độ trực tràng của trẻ bằng nhiệt kế sạch, được bôi trơn có thể giúp trẻ đi đại tiện.

Điều quan trọng là không nên sử dụng phương pháp này thường xuyên, vì nó có thể làm cho tình trạng táo bón nặng hơn. Em bé có thể bị phụ thuộc, không muốn đi đại tiện nếu không có sự trợ giúp.

Bên trên là những biện pháp đơn giản mẹ có thể tự áp dụng tại nhà nếu trẻ bị táo bón. Tuy nhiên, nếu áp dụng những biện pháp trên mà tình trạng vẫn không thuyên giảm thì mẹ nên đưa bé đến gặp bác sĩ. Bác sĩ có thể kê một số loại thuốc nhuận tràng để việc điều trị được nhanh và hiệu quả hơn.

Mẹ cũng nên áp dụng một số biện pháp để phòng ngừa táo bón cho trẻ sau khi trẻ được chữa khỏi hoặc chưa mắc.

5. Các biện pháp phòng ngừa táo bón ở trẻ sơ sinh

- Đối với trẻ sơ sinh dưới 6 tháng tuổi, sữa mẹ là tốt nhất. Vậy nên mẹ hoàn toàn có thể nuôi bé bằng sữa mẹ 100%. Vì thế, khẩu phần ăn cho mẹ cần hợp lý, đầy đủ chất, hạn chế đồ ăn nhiều dầu mỡ, đồ ăn cay nóng.

- Đối với trẻ uống sữa công thức, mẹ nên lựa chọn loại sữa phù hợp. Có thể đổi một vài loại để biết loại nào hợp với bé. Sữa phải rõ nguồn gốc xuất xứ.

- Đối với trẻ đã ăn dặm: Chế độ ăn uống cần hợp lý. Đồ ăn cần đảm bảo sạch sẽ, chế biến đúng cách. Không cho trẻ ăn đồ chiên, rán nhiều dầu mỡ hay thức ăn nhanh. Đồ ăn nên được xay nhuyễn, mềm, dễ nuốt. Bổ sung đủ các nhóm dinh dưỡng đặc biệt là vitamin và chất xơ.

Táo bón ở trẻ sơ sinh có nguy hiểm hay không? Mặc dù không gây nguy hiểm tức thời nhưng sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe và sự phát triển của bé. Vì vậy, mẹ nên áp dụng 7 cách khắc phục tại nhà nếu chẳng may bé mắc táo bón. Tốt hơn hết là áp dụng các biện pháp phòng ngừa táo bón để bé không mắc phải.

Bài viết cùng chủ đề

- Nhiễm sán chó: tất tần tật những điều cần biết